Bij de herdenking in Amersfoort van capitulatie Japan wordt ook Moluks drama herdacht
Tijdens de herdenking in Amersfoort van de capitulatie van Japan op zaterdag 15 augustus 1945 wordt ook stilgestaan bij het lot van Molukkers die in 1951 naar Nederland werden gestuurd.
Aanleiding is het feit dat premier Rob Jetten op 21 juni namens de Nederlandse regering excuses aanbood voor de slechte behandeling door de overheid van de eerste generatie Molukkers die 75 jaar geleden naar Nederland werd gehaald. Op die dag werd in Rotterdam het monument Ulu Kora onthuld ter nagedachtenis aan alle
Molukse KNIL-militairen en marinemensen en hun gezinnen, die in 1951 daar per boot aankwamen.
Sietske van de Vegte, van de vierde generatie Molukkers, zal in Amersfoort vertellen over de geschiedenis en haar contact met haar oma. Dat past volgens de organisatie in Amersfoort bij het onderliggende thema van de herdenking: ‘Het verhaal gaat door’. Ook andere nazaten zijn aanwezig.
Programma van de herdenking
De herdenking is vanaf 12.00 uur in de Sint Franciscus Xaveriuskerk op ’t Zand. Na het taptoesignaal van trompettist John Vogel, een minuut stilte, het eerste couplet van het Wilhelmus begeleid door het Trompettercorps der Cavalerie en het zingen van het lied 15 augustus van Wouter Muller, houdt burgemeester Lucas Bolsius een toespraak.
De herdenking wordt afgesloten met een defilé naar het glasmonument van de Melati, de Indische jasmijn, van de hand van glaskunstenares Hilde Paalvast in de tuin van Museum Amersfoort. Na het defilé is er een nasi bungkus-maaltijd in de kerk voor de genodigden en wie zich heeft opgegeven.
———————————————–
Rob Jetten maakt excuses aan Molukse gemeenschap: ‘Het grote begin van eerherstel is nooit gemaakt’
Minister-president Rob Jetten heeft zondagmiddag bij de onthulling van het Nationaal Monument Ulu Kora in Rotterdam excuses aangeboden aan de Molukse gemeenschap. „Nog altijd is het historisch onrecht dat de eerste generatie Molukkers is aangedaan, niet duidelijk genoeg erkend en verwoord”, zei hij.
Jetten sprak voor duizenden mensen die naar de Lloydkade waren gekomen om getuige te zijn van dit historische moment. „Het grote en noodzakelijke begin van eerherstel is nooit gemaakt”, zei Jetten.
„En zo konden het verleden en de doorwerking daarvan blijven knagen. Ook de tweede, derde en inmiddels vierde generatie Molukkers dragen de pijn van de geschiedenis met zich mee. Het verhaal van hun ouders, grootouders en overgrootouders is ook hun eigen verhaal. Of beter: het is uw verhaal.”
Jetten benadrukte dat, nu de laatste vertegenwoordigers van de eerste generatie nog in leven zijn, het tijd is voor een volgende stap.
Het is niet alleen hoog tijd, het is ook nodig, willen we verder komen met elkaar. Want excuses krijgen pas betekenis door de daden die erop volgen
„Voor het harteloze en eerloze ontslag als militair. Voor de gebrekkige opvang en huisvesting. Voor het niet gezien en in de steek gelaten worden. Voor het onvervulde verlangen naar thuis. Voor het verdriet en de pijn in zo veel Molukse gezinnen. Daarvoor bied ik vandaag namens de Nederlandse regering excuses aan.” Dat Jetten deze woorden uitsprak, werd op de Lloydkade met gejuich ontvangen.
Excuses namens regering
„Het is niet alleen hoog tijd, het is ook nodig, willen we verder komen met elkaar. Want excuses krijgen pas betekenis door de daden die erop volgen. Hoe dat ‘verder komen’ er precies uit moet zien, is niet in beton gegoten.”
De Lloydkade in Rotterdam is niet zomaar gekozen voor het monument ter herdenking van de Molukse gemeenschap. Het is precies de plek waar in maart 1951 het eerste transportschip, de Kota Inten, aanmeerde met Molukse KNIL-militairen, mariniers en hun gezinnen aan boord.
In de maanden erna volgden nog elf schepen naar Nederland. De komst van Molukkers naar Nederland was het gevolg van politieke ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog in het voormalige Nederlands-Indië.
Tijdelijk werd permanent
Ze kwamen als militairen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) naar Nederland, in afwachting van een onafhankelijke Molukse staat. In plaats daarvan kregen ze ontslag en werden ze zonder status of werk ondergebracht in woonkampen.
Wat bedoeld was als tijdelijk verblijf, groeide uit tot een definitieve vestiging in Nederland. Generaties Molukkers bouwden sindsdien mee aan de Nederlandse samenleving, terwijl hun geschiedenis lange tijd beperkt zichtbaar bleef.
„Voor duizenden Molukkers markeert deze plek het begin van een nieuw leven in Nederland”, stelt Stichting Landelijk Moluks Monument. „Daarmee draagt de Lloydkade een bijzondere historische betekenis binnen de gedeelde Moluks-Nederlandse geschiedenis.”
Betekenis van het monument
Het monument, Ulu Kora, is geïnspireerd op de voorsteven van een korakora, de traditionele Molukse prauw. Het beeld is ontworpen door Jaïr Pattipeilohy en Maurice den Boer. „Het vertelt niet alleen het verhaal van onze grootouders, maar ook iets over wie wij vandaag zijn en wat wij willen doorgeven aan volgende generaties”, zegt Pattipeilohy over zijn creatie.
Volgens de stichting is het monument meer dan een herdenkingsplek. „Het is een plek waar geschiedenis zichtbaar wordt, waar generaties samenkomen en waar ruimte ontstaat voor erkenning, bewustwording en verbinding. Het monument markeert niet alleen waar Molukkers aankwamen, maar ook hoe nieuwe generaties hun eigen koers bepalen.”
Joost Manusama, burgemeester van Capelle aan den IJssel én de eerste burgemeester van Molukse afkomst, is dankbaar dat premier Rob Jetten zondag excuses heeft aangeboden voor de manier waarop Molukse migranten zijn behandeld na aankomst in Nederland. “Wie bereid is verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen geschiedenis, ook wanneer die geschiedenis pijnlijk is, geeft daarmee een krachtig signaal”, stelt Manusama. Hij zei dat de excuses hem ook persoonlijk raakt ‘als zoon van de Molukse gemeenschap’.
‘Niet een goed moment om excuses te maken’
Frieda Souhuwat-Tomasoa uit Capelle aan den IJssel zette als Molukse kleuter voet aan wal in Rotterdam. „Mijn vader is bijna onthoofd tijdens de Japanse bezetting. Als dank kreeg hij in Nederland 12 jaar geen salaris”, vertelt ze. „Wij hebben in armoede geleefd en zijn in kampen grootgebracht. Daarmee begin je met een enorme achterstand aan een nieuw leven.”
Haar hele leven strijdt Frieda al voor erkenning en een tegemoetkoming. In de jaren 60 en 70 was ze de stem van de radicale Molukse jongeren en onderhandelaar tijdens de treinkapingen, tegenwoordig is ze milder.
„Maar ik ben niet minder kritisch”, zegt ze fel. „Die onthulling van dat monument, waar heel veel mensen die ertoe doen niet voor zijn uitgenodigd, is niet het goede moment om excuses te maken. Dat moet je doen op een plechtige bijeenkomst waar iedereen bij kan zijn.”
Formeel of niet, bij het gezin Risakotta gaat zondag de Molukse vlag uit. Ras-Rotterdammer Werner Risakotta is zo getroffen door de Molukse zaak dat hij de achternaam van zijn Molukse schoonvader aannam. „Anders zou die naam uitsterven”, zegt hij.
Met een manshoge banner met daarop een portret van zijn schoonvader Leo staan Werner en zijn Molukse vrouw zondag op de kade. „Voor mijn schoonvader zou dit moment heel belangrijk zijn geweest. Hij is tien jaar geleden overleden. Het is zo sneu dat hij dit niet meer kan meemaken. Met zo’n banner is hij er toch een beetje bij.”
Stemmen van Naoorlogse Generaties
Van 13 mei t/m 3 juni is de reizende tentoonstelling Oud Zeer te zien op het plantsoen van Theater Junushoff in Wageningen.
Oud Zeer, een project van stichting Open mind en SHBSS, vertelt de vaak verzwegen geschiedenis van ruim 2 miljoen Nederlanders met roots in Nederlands-Indië/Indonesië. Persoonlijke verhalen van oorlog, ontworteling en een kille ontvangst worden gedeeld, maar ook verhalen van veerkracht, trots en cultureel erfgoed.
De tentoonstelling laat zien hoe deze geschiedenis nog altijd doorwerkt in volgende generaties en waarom het belangrijk is deze verhalen te blijven vertellen.
De gemeente Wageningen zoekt naar verhalen uit het verleden die nog niet eerder verteld zijn. Ook het onderzoek naar het koloniaal verleden hoort daarbij. Zo zorgen we ervoor dat deze verhalen onderdeel worden van onze gezamenlijke geschiedenis (https://www.stichtingopenmind.nl/oud-zeer/).
De documentaire Stemmen van Naoorlogse Generaties geeft aan de hand van interviews een stem aan naoorlogse generaties die roots hebben in voormalig Nederlands-Indië. En toont hoe oorlog en koloniaal verleden in het heden blijven doorwerken. De documentaire laat op een verhelderende en beeldende manier zien hoe het verleden impact kan hebben op het heden. Stemmen die doorklinken in literatuur, voordrachten en andere kunstuitingen.
https://www.visummundi.nl/movies/2568/17/stemmen_van_naoorlogse_generaties
——————————————-
15 juni 2026,
Geachte genodigde,
Bondru – samen in verbinding.
Voor de zesde keer komen wij als stad bijeen om stil te staan bij het trans-Atlantische slavernijverleden.
Deze herdenking vindt plaats op een bijzonder moment voor Amersfoort. In aanloop naar de presentatie van het onderzoek naar de rol van het gemeentebestuur in het slavernijverleden markeert de komende periode een nieuw hoofdstuk in de manier waarop onze stad zich tot dit verleden verhoudt.
Vanuit die gedachte eren wij de generaties die ons voorgingen en zoeken wij naar datgene wat ons vandaag met elkaar verbindt.
Dit jaar maken wij daarnaast ruimte voor verhalen uit de voormalige Nederlandse gebieden in Azië. Niet om geschiedenissen gelijk te maken, maar om elkaar te ontmoeten in een gedeeld koloniaal verleden en elkaar beter te leren begrijpen.
Juist nu, op een moment waarop verleden, erkenning en toekomst samenkomen, hopen wij deze herdenking samen met u vorm te geven.
Graag delen wij het programma van deze dag met u.
Programma 30 juni 2026
15.30 uur – Verzamelen voor de bezinningstocht op de Hof
16.00 uur – Start bezinningstocht
16.15 uur – Ontvangst bij De Nieuwe Stad
17.00 uur – Herdenkingsprogramma
18.00 uur – Kranslegging
18.15 uur – Ontmoeting met hapje en drankje
Op 1 juli 2026 vindt de gezamenlijke provinciale Keti Koti-viering plaats in het Griftpark in Utrecht. Wij nodigen u uit om waar mogelijk aanwezig te zijn en samen met ons stil te staan bij de betekenis van vrijheid, gelijkwaardigheid en verbondenheid.
Met uw aanwezigheid draagt u bij aan een belangrijk moment in een periode waarin Amersfoort verder bouwt aan erkenning, bewustwording en verbinding tussen generaties en gemeenschappen.
Wij hopen u op 30 juni te mogen verwelkomen.
Met vriendelijke groet,
Namens het Comité 30 juni/1 juli Amersfoort
Zuwena Hurtak
Voorzitter
https://www.ketikotiamersfoort.nl/
————————————-
Hoop op excuses van Rob Jetten bij onthulling Moluks monument: ‘We leven al 75 jaar met die pijn’
Zondag wordt in Rotterdam het Nationaal Monument Ulu Kora onthuld, een eerbetoon aan de eerste generatie Molukkers in Nederland. Dat Rob Jetten erbij is, valt goed in de Molukse gemeenschap, die al 75 jaar snakt naar erkenning.
Op de Lloydkade in Rotterdam-West staat sinds maandag een scheepsboeg. Ondanks de hoogte van 4 meter vangen passanten er slechts een glimp van op, want het sierlijke voorsteven staat nu nog stevig ingepakt. Het kunstwerk staat symbool voor de 12.500 Molukkers die in 1951 in Nederland aankwamen: acht schepen in Rotterdam en vier in Amsterdam.
Aan het monument is jarenlang gewerkt door kleinkinderen van die eerste generatie Molukkers. Ze hopen de ‘verborgen’ geschiedenis van hun grootouders ermee op de kaart te zetten. Die kwamen in hun jonge jaren als KNIL-militair naar Nederland om te wachten op een onafhankelijke Molukse staat. In plaats daarvan werden zij echter ontslagen en zonder status of werk naar geïsoleerde woonoorden gedirigeerd.
Dat Rob Jetten begin deze week liet weten dat hij zondag in Rotterdam een toespraak gaat houden, heeft de initiatiefnemers misschien verrast, maar niet Juan Seleky van de Landelijke Stichting Molukse Ouderen. „Er hebben de afgelopen tijd in Den Haag gesprekken plaatsgevonden en er is veel lobbywerk gedaan”, zegt hij.
Te lang is de pijn van ontheemding, verloren vertrouwen en gebroken verwachtingen onderbelicht gebleven
Een van de Molukkers met wie Rob Jetten de afgelopen tijd achter gesloten deuren heeft gesproken, is burgemeester Joost Manusama van Capelle aan den IJssel. Manusama vindt het hoog tijd voor officiële excuses van de Nederlandse staat.
„Te lang is de pijn van ontheemding, verloren vertrouwen en gebroken verwachtingen onderbelicht gebleven”, zei hij onlangs bij de onthulling van insignes bij tientallen graven van Molukse KNIL-militairen in Capelle en Rotterdam.
Zo herdacht en vierde Amersfoort Keti Koti
Kleurrijke traditionele kleding, vlaggen en muziek. Maar ook excuses. Op dinsdag 30 juni was in Amersfoort een Keti Koti-bezinningsoptocht en een herdenking. Indebuurt-videograaf Nese van de Wiel was erbij.
Elk jaar herdenken we op 30 juni het slavernijverleden en vieren we op 1 juli de afschaffing ervan. Keti Koti (spreek uit als: kittie-kottie) is een Surinaams begrip. Het betekent ‘ketenen gebroken’ in Sranantongo, een in Suriname gesproken taal. Die ketenen werden gebroken op 1 juli 1863, de dag dat het Koninkrijk der Nederlanden de slavernij afschafte in Suriname en op de Nederlandse Antillen.
Lees verder onder de foto >
Amersfoort stond op 30 juni stil bij Keti Koti met een bezinningsoptocht en een herdenking. De kleurrijke optocht trok van de Hof naar De Nieuwe Stad, waar verschillende optredens, rituelen, toespraken en een kranslegging plaatsvonden. Het geheel werd afgesloten met een Caribische maaltijd en dans.
Extra bijzonder dit jaar: burgemeester Lucas Bolsius bood namens het stadsbestuur excuses aan voor het Amersfoortse slavernijverleden. Dit deed hij “zodat kinderen na ons wel kunnen leven in een samenleving die gelijkwaardig is, zonder racisme en discriminatie.”
De afgelopen twee jaar is de rol van Amersfoort en het Amersfoortse gemeentebestuur tijdens de slavernij onderzocht. De conclusies van dit onderzoek zijn volgens de burgemeester ‘ongemakkelijk’. “Daarom bied ik u excuses aan en vraag om vergiffenis namens het stadsbestuur van Amersfoort.”
—————————————–
|
Jolien en haar vader brengen nieuw satirisch Indonesisch stripboek uit: ‘Het geeft andere blik op koloniale verleden’
De Amersfoortse Jolien van der Geugten en haar vader Tom presenteren zaterdag 7 februari hun vierde vertaalde Indonesische stripboek. Zij hopen daarmee de belangstelling voor het Indonesische perspectief op het koloniale verleden te vergroten.
door Piet van Dijk 14 januari 2026,
In Sociëteit Amicitia in Amersfoort brengen ze een nieuw deel uit van de Indonesische stripserie De legende van Vleermuisvechter. Het gaat om deel 4, getiteld Verdeel en heers. De uitgave van de stripserie is de vertaling van de Indonesische stripserie Legenda Sawung Kampret van de Indonesische stripmaker Dwi Koendoro.
De verhalen spelen zich af op Java in het begin van de 17de eeuw toen de Vereenigde Oostindische Compagnie haar macht in en om de kolonie Batavia vestigde. Het zijn satirische verhalen waarin gouverneur-generaal Jan Pieterszoon Coen regelmatig op de korrel wordt genomen.
Asterix en Obelix
In hun verzet tegen de Nederlanders lijken de helden van het verhaal op Asterix en Obelix in hun strijd tegen de Romeinen. Het nieuwe album bevat drie verhalen die zich afspelen in de samenleving in en om Batavia in de jaren rond 1620, met bijzondere aandacht voor slavernij, het racisme van Nederlanders en de rol van Chinezen in de samenleving.
De twee presenteerden deel 3 vorig jaar in Amersfoort in combinatie met een stadswandeling langs het Indisch erfgoed in Amersfoort. Jolien: „Als je het andere verhaal van de koloniale geschiedenis van Indonesië ook kent, niet alleen de Nederlandse kijk erop, kun je veel genuanceerder meepraten over deze beladen geschiedenis. We hopen dat deze stripboeken daaraan bijdragen.”
—————————————————